Er zijn ontelbaar veel zaken waar ik bang voor ben. Ik ben bang om oud te worden en bang om niet oud te worden. Ik ben bang om voor lul te staan en bang om te falen. Ik ben bang dat ik op mijn flikker krijg omdat ik iets fout heb gedaan en bang dat ik niet goed genoeg ben.

angst1Ik ben bang dat ik lui ben en bang dat ik de verkeerde keuzes heb gemaakt in het leven. Bang dat ik spijt krijg van mijn beslissing geen kinderen te nemen en bang om een kind te baren. Soms ben ik bang om alleen over straat te lopen en soms, na een enge film, ben ik bang om alleen door het huis te dwalen.

Maar er is meer

Ik ben bang voor kritiek en bang voor ruzie. Bang voor Ebola en voor IS. Nu al bang voor het verdriet dat de dood van mijn katten en ooit de dood van mijn ouders gaat brengen. Een jaar lang – toen ik eens een hele vernietigende relatie had – verliet ik mijn huis niet: bang om naar buiten te gaan.

Ik laat me niet leiden

Ik ben een bang mens. Vol angsten en onzekerheden en twijfels. Maar er is één ding waar ik vooral héél erg bang voor ben: ik ben bang om me door angst te laten leiden.

En dat is voor mij de enige angst die echt van belang is.

Want bang, dat zijn we allemaal. Het is nu eenmaal onderdeel van de menselijke staat van zijn om te kunnen nadenken over consequenties. Te kunnen fantaseren over wat er gebeurt als je [vul hier iets in wat je eng vindt] doet. Dat kunnen wij mensen en dat is – geloof me – een groot goed.

Maar het is ook verneukeratief. Want het betekent dat we ons eindeloos kunnen voorstellen hoe iets mis kan gaan. Eindeloos kunnen nadenken over negatieve consequenties van onze keuzes. Eindeloos Nostradamus kunnen spelen eigenlijk, want wees eerlijk: je kunt helemaal niet voorspellen wat er gaat gebeuren (tenzij je bij Astro tv werkt, maar dan heb je heel andere issues). Maar dat is angst: een risico-inschatting maken en concluderen dat het resultaat negatief uit zal pakken.

Soms is het zinnig, meestal niet realistisch

En oké, soms heb je misschien een punt. Bang zijn voor een giftige slang is bijzonder zinnig. Maar als die giftige slang alleen in Australië voorkomt terwijl jij lekker in je Utrechtse appartement zit, is je angst minder zinnig. Toch zijn mensen bang. De meeste mensen kunnen namelijk opvallend slecht realistisch risico’s en kansen incalculeren. Niet voor niks spelen zoveel mensen mee met de Staatsloterij terwijl bijna niemand wint.

Dus ben je vaak bang. Want je miscalculeert risico’s en focust (te vaak) op een zelfbedachte negatieve uitkomst. En nu? Nu sta je stil. Je doet de dingen waar je bang voor bent niet en gaat ze zoveel mogelijk uit de weg. En dan bedoel ik niet de grote dingen, zoals bungeejumping of parachutespringen. Nee, waar jij je door laat tegenhouden is veel alledaagser: je mening geven tijdens een vergadering of gesprek met vrienden, een presentatie geven aan je collega’s, de beslissing nemen te gaan ondernemen,  uit die ene relatie stappen, in die andere relatie stappen. Niet de levensbedreigende situaties die je vecht- of vluchtresponse triggeren, maar zaken die je in staat stellen je als volwassene te ontwikkelen.

Zo werd je niet geboren

Het gros van de kinderen in ons vredige land wordt zonder al te veel angst en onzekerheid geboren. Kinderen zijn vrij en voelen zich vrij. En dan begint het; ouders, je omgeving, televisie en andere externe invloeden krijgen grip op je. Je bent niet goed genoeg. Omdat je moeder dat zei, je klasgenoten ergens beter in waren, je oma dat eens liet vallen. Je moet niet zo hard praten, niet zoveel rennen, niet zo uitbundig zijn. Je moet verantwoordelijk zijn en ingetogen (die gelden vooral voor vrouwen) en je aanpassen aan de rest. Ook als je gevoel misschien iets anders zegt. Want elke keer dat je je niet aan al die regels houdt, krijg je een tik. In de meeste gevallen geen fysieke, maar een mentale: iemand laat je even haarfijn weten dat je buiten de kaders treedt.

En je wordt onzeker over je keuzes. Je realiseert je opeens dat je het ook fout kunt doen. Dat je op je kop kunt krijgen, mensen boos op je kunnen worden, je uit kunnen lachen en klein kunnen laten voelen. En dat doet pijn. Dus pas je je aan. Aan de verwachtingen van anderen, aan je ouders, aan de groep. Geconditioneerd om niet te veel te bewegen en vooral niet buiten de lijntjes te kleuren. En zelfs wanneer je buiten de lijntjes kleurt, kijk je eerst even of anderen net zoveel als jij buiten de lijntjes kleuren en pas je je stiekem toch aan.

Volwassen zijn. Het is niet alleen maar feest. Maar er is hoop. Echt, ik zeg het je.

Jij bent de baas. Doe er dan ook wat mee!

Je hebt het namelijk volledig zelf in de hand. Wat? Ja, echt! Het is misschien geen keuze om angst te ervaren, maar hoe je ermee omgaat, daar ben je voor de volle 100% zelf verantwoordelijk voor. Ik realiseer me dat ik nu een extra verantwoordelijkheid op die hele stapel van volwassen verantwoordelijkheden gooi, maar dit is belangrijker dan je hypotheek op tijd betalen of je belastingen invullen. Maar interessanter nog, het geeft je macht. Jij beslist over Jouw eigen leven. Jij beslist dus ook wat je doet als je angst voelt. Jij beslist of je muisstil kansen voorbij laat gaan of jezelf een figuurlijke schop onder je reet geeft en het gewoon probeert.

En dan?

Maar – zegt nu een angstig stemmetje in je hoofd – wat als het misgaat/ik het niet kan/iedereen me uitlacht/mensen boos op me worden? Wat een goede vragen stel je (alweer een reden om minder bang te zijn). Dat is namelijk exact de vraag die je jezelf moet stellen: ‘Wat als het niet gaat zoals ik wil? Wat is het ergste wat kan gebeuren?’ Want zelfs het allerergste blijkt vaak, als je het eenmaal gaat uitpluizen, helemaal niet zo erg. En meestal gebeurt het “allerergste” helemaal niet. Meestal heb je dat “allerergste” gewoon gefantaseerd met dat machtige mensenbrein van je en ging je toen gezapig achterover zitten in de wetenschap dat je er goed aan had gedaan “het” maar niet te doen.

Houd daarmee op. Je bent volwassen. Je bent een mens. Je bent krachtig en alleen al om die redenen. Je hebt namelijk vrije wil en – lucky bastard – leeft in vrijheid. Stop jezelf toe te staan om zwak te zijn. Angst is geen zwakte, je laten leiden door angst wel. En jij geeft jezelf daar toestemming toe. Stop daarmee.

Maak het jezelf moeilijk: it’s fun!

De volgende keer dat je over jezelf zegt dat je ‘nou eenmaal niet iemand bent die [vul hier iets in wat je niet durft te doen]’, pareer jezelf dan. Vraag jezelf of dat wel klopt. Of je je dat idee niet hebt laten aanpraten of aannaaien. En laat jezelf er niet gemakkelijk van afkomen: vraag door. Waar ben je bang voor? En wat als die ergste angst waarheid wordt? Vergaat dan de wereld? Onwaarschijnlijk. Bij de kladden en in de kraag moet je jezelf grijpen. Want in tegenstelling tot wat men je wil doen laten geloven, is het leven helemaal niet zo gemakkelijk. Maar het is wel een stuk interessanter als je je niet laat leiden door angst.

Meteen aan de slag dus

Dus vertel me, anoniem mag ook (schijterd): waar ben jij bang voor? Wat is het ergste dat kan gebeuren als je het toch probeert? En wat ga je ermee doen? Ik wil het weten. Want bange mensen zijn saaie mensen.

24 reacties

  1. Marca van den Broek

    Ik ben een tijdlang bang geweest dat het echt verkeerd zou gaan met mijn zoon en dat hij zelfmoord zou plegen. Moeilijk om vanuit die stress en angst niet in vechten, vluchten of stilstand te schieten. Niet dat ik dat nooit gedaan heb overigens. Maar, hoe moeilijk ook, ik heb me elke keer weer door m'n angst heen geduwd om het probleem aan te gaan. Soms kun je misschien wel met een boogje om iets heen, maar niet in dit geval natuurlijk. Blij dat ik dat gedaan heb. Mooi ook om te zien dat mijn zoon hetzelfde doet: hij gaat de dingen aan waar hij bang is. Trots op!

    Overigens ben ik helemaal niet zo'n held. Als iets niet belangrijk genoeg is ga ik de uitdaging echt wel eens uit de weg. Vooral op fysiek vlak ben ik een schijtluis.

    Beantwoorden
    • Xaviera

      Ja, dat is een hele lastige Marca. En aan de andere kant ook wel zo eentje waar je – al zou je willen – idd niet omheen kan. En dan blijk je stoer en krachtig. Want je doet het. En je leert ook wel dat je dat kan op zo'n moment (denk ik). En daar inspireer je mensen toch maar mooi mee. Zoals bijv. je zoon. Maar vast niet alleen je zoon!

      En een held is niet iemand die alles wat maar te verzinnen valt doet hoor. De uitdaging in kwestie moet je wel wat brengen. Ik heb bijv. geen idee wat parachutespringen me zou opleveren. Ga er dan ook niet erg hard aan werken om dat te durven 🙂

      Beantwoorden
      • Marca van den Broek

        ik bedacht me gisteren dat fysieke uitdagingen aangaan ook, in ieder geval bij mij, te maken heeft met vertrouwen hebben in je eigen lichaam. Wat dat betreft zou er voor mij dus wel wat te winnen zijn met fysieke grenzen overgaan. Ga ik eens op kauwen. Niet dat ik ga bungeejumpen of parachutespringen, daar zie ik het nut inderdaad echt niet van in 😉

      • Piratesse

        Yoga? Is een fijne manier van grenzen verleggen voor lichaam. Vind ik. Stond laatst zomaar op mijn hoofd. Had ik nou nooit verwacht!

  2. Anoniem

    Ik heb een angststoornis en er zijn weinig dingen waar ik niet bang voor ben. Soms ben ik zelfs bang zonder te weten waar ik bang voor ben. Klinkt raar, maar het is echt zo. Met de zin 'Angst is geen zwakte, je laten leiden door angst wel. En jij geeft jezelf daar toestemming toe.' ben ik het dan ook niet helemaal eens. Er is in mijn geval niet echt sprake van 'toestemming geven'.

    Je blog motiveert wel enorm om de schouders er onder te blijven zetten. Ooit komt er weer een dag zonder angst!

    Beantwoorden
    • Xaviera

      Hoi anoniem,

      Juist bij angststoornissen wordt veel en vaak cognitieve therapie ingezet. En volgens mij (maar correct me if I'm wrong) is de essentie van cognitieve therapie ook wel dat je je gedachten uitdaagt.

      Ik ben het nog steeds wel met mijn zin eens. En laat ik benadrukken dat ik niet beweer dat het gemakkelijk is. En ook niet dat het voor iedereen éven gemakkelijk is. Je hebt absoluut meer uitdagingen dan de gemiddelde medemens op dit gebied. Dat neemt niet weg dat ik je nog steeds toewenst dat je de angst niet de baas laat zijn. En ik hoop dat je een manier vindt om dat voor elkaar te krijgen.

      Beantwoorden
  3. martine

    Ik ben bang dat ik nooit mijn levensdoel zal vinden, dat ik voor altijd en altijd en altijd werk moet blijven doen wat ik niet heel leuk en uitdagend meer vind. So there. I said it. Hardop.

    Beantwoorden
      • Piratesse

        Tja, dan blijft het een beetje aanmodderen en bibberen langs de kant van het spreekwoordelijke zwembad. Wel willen, maar niet weten hoe en wat. Misschien niet echt een angst, meer een "foek foek foek waarom ben ik niet zo'n iemand die vanaf haar 5de wist dat ze tandarts wilde worden en hoe moet dat nou?". Zoiets?

      • Xaviera

        Mijn levensdoel is op hoog abstractieniveau: me vermaken en proberen om anderen een handje te helpen dat ook te doen.

        Op meer praktisch niveau verandert mijn levensdoel regelmatig. Ik word juist altijd zenuwachtig van mensen die al vanaf 5 precies weten wat ze willen. Jij verandert toch ook continu, waarom zou je dan maar 1 levendoel hebben?

  4. Aniet

    Ik ben bang…… ! Ja, waar ben ik eigenlijk bang voor?

    Ik ben bang om niet gehoord te worden, om opzij gezet te worden, mijn eigenwaarde te verliezen, en daarom:

    geef ik mijn mening niet…., want de ander heeft altijd gelijk
    deel ik mijn kennis niet…., want de ander heeft veel meer kennis
    laat ik mijzelf niet zien….., want ik ben toch niet de moeite waard?
    Want sinds 1 jaar:
    is mijn relatie na 25 jaar naar de knoppen
    staat mijn baan op de tocht
    wil mijn kind niets meer van mij weten

    Wordt het nu niet tijd om dromen waar te maken? Bijvoorbeeld door díe dingen te doen waar mijn hart ligt? Kan ik zo mijn angst overwinnen?

    Yes, m’n hart is m’n drive!

    Mijn droom is om kleine- en middelgrote bedrijven het belang van online marketing te laten inzien. En niet alleen voor de korte termijn maar juist als lange-termijn-marketingtool. Niet alleen een nieuwe website maken die goed vindbaar is: de kunst zit hem in het vindbaar houden van de site.
    Je droom waarmaken is als Tapas eten: hapje voor hapje. Eerst de opleiding online marketeer afronden, en dan héél veel ervaring op doen.

    En dan over een aantal jaren:
    geef ik mijn mening, deel ik mijn kennis, laat ik mijzelf zien en durf ik dat misschien wel via blogs .

    Angst? Wat is dat ook al weer?

    Beantwoorden
    • Xaviera

      Heel goed! en aanvullend > jij geeft jezelf waarde. Als anderen dat niet doen, dan moet je andere anderen zoeken. Laat je waarde niet van een ander afhangen, want een ander heeft – en niet onterecht – zijn belang voorop. Jij moet jouw belang bewaken.

      En natuurlijk ook veel succes met je droom! 🙂

      Beantwoorden
  5. Esther

    Ik ben vaak bang dat ik dingen fout doe of niet kan. Meestal besluit ik, in een vlaag van verstandsverbijstering waarin ik de angst niet voel, het toch te doen. En meestal valt het geheel best mee. En zo niet, krijg ik kritiek, lukt het niet…? Ik leer er altijd iets van en hey, we zijn maar kort op deze aardbol, één van mijn levensmotto's is: het leven is te kort om je zorgen te maken. Makkelijker gezegd dan gedaan, maar het helpt me wel.

    Beantwoorden
    • Xaviera

      Ja, zoiets zit ook in mijn hoofd. Al maak ik me vaak zorgen hoor. Maar dan doe ik het (whatever het is) toch maar gewoon. Ervaring heeft namelijk uitgewezen dat het nooit echt zó erg kan aflopen 🙂

      Beantwoorden
  6. groenejuffer

    Ik ben bang voor agressie. Voor messentrekkers, koppensnellers, overvallers en verkrachters, dat soort enge lui. Dat heb ik met dieren nou nooit, die zijn voorspelbaarder dan mensen wat mij betreft.

    Beantwoorden
    • Xaviera

      Statistisch gezien is de kans dat je ermee in aanraking wordt nog best klein. Verkrachters blijken dan vaak weer bekenden te zijn. Maar ja, in alle gevallen heb je weinig invloed en zou je kunnen stellen dat er bang voor zijn weinig oplevert en je je energie beter op andere zaken kunt richten.

      Beantwoorden
    • Xaviera

      Maar doe je het toch? Bang zijn op zich is niet het probleem. Als het je bijv. drijft om extra je best te doen…dan kan het zelfs een plus zijn 🙂

      Beantwoorden
  7. J

    Dit negeert de mensen met een oprechte angstoornis, die het jammer genoeg niet zelf in de handen hebben en gewoon de stofjes missen in hun hersenen die onderscheid maakt tussen wat wel of niet echt eng is.

    Beantwoorden
    • Xaviera Ringeling

      Klopt. Want de meeste mensen hebben dat niet. Het heeft dus weinig zin om in elk artikel rekening te houden met elk individueel geval. Dan moet ik mensen brieven gaan schrijven en geen artikelen.

      Beantwoorden
    • Kim Nelissen

      Niet helemaal mee eens. Ook mensen met een angststoornis kunnen dit voor een groot deel zelf in de hand hebben. En ik kan het weten, want ik heb het zelf ook. In principe zit de angst tussen je oren en is die er ook weer uit te krijgen. Heeeeeeel moeilijk, maar het kan wel. Daar geloof ik tenminste in.

      Beantwoorden
  8. Petra

    Waar k diep vn binnen soms wel ns doodsbang van ben? dat k echt vr eeuwig en altijd zonder stabiele relatie zal blijven. Dat die ene man nooit meer m’n leven binnen wandelt. Maar ik weiger om erop los te daten enzo…

    Wat er gebeurt als dat echt waarheid wordt? Goh…. ik ga er in elk geval niet a dood en eigenlijk ben ik samen met hond ook happy. Dus niks dramatisch. Maar het zeurt wel…. Want dan komen er die stemmetjes die zich afvragen of er heel heel mss toch niks mis is met mij. Dat dus 🙂 (en heel lastig om dat in het open en bloot neer te schrijven op n blog comment mr k doe het nu toch !)

    Beantwoorden

Zeg er maar wat van