“Pfff, waarom moest ik dat nu weer zeggen tegen die vrouw? Ik kwam er natuurlijk pas aan het einde van de avond achter dat mijn mascara uitgelopen was. Oh, wat ben ik toch een druif!”

Ken je dat? Onderweg naar huis van een verjaardag, een netwerkborrel of een ander sociaal samenzijn neem je nog even in je hoofd door wat je allemaal hebt gezegd en gedaan. De jury in jouw hoofd komt tevoorschijn, op het moment dat je weer alleen bent, om te oordelen over jouw acties. Hoeveel complimenten geeft die jury jou dan? Hoeveel punten van kritiek? Met andere woorden, hoe oordeel jij over jezelf?

“Jij maakt mij (on)gelukkig”

De woorden ‘zelfliefde’ en ‘zelfcompassie’ klinken misschien zijig en beladen met wierookstokjes en je armen om jezelf heen slaan. Ik ken weinig mensen die zijn groot gebracht met het belang van zelfliefde. De nadruk ligt doorgaans op hoe je van andere mensen kunt houden, zoals je ouders, je vrienden en je (toekomstige) partner. Om te overleven, of dat nu fysiek is of sociaal, heb je die liefde als kind ook nodig. Bij volwassenen verandert dit houden van anderen echter vaak in “Jij maakt mij (on)gelukkig”. Vooral wanneer het om de levenspartner gaat, zijn veel mensen ervan overtuigd dat alleen die ander hen gelukkig kan maken. Zonder hem of haar voelen ze zich eenzaam, incompleet, niet geschikt voor de liefde, enzovoort. Daarmee maak je de ander dus verantwoordelijk voor jouw geluk! Lees de vorige zin nog maar eens en denk dan hier over na: wil je nu echt dat een ander kan bepalen of jij gelukkig bent? En vergis je niet, die ‘ander’ kan ook je kind, je baas of je vader/moeder zijn.

Zelfliefde: een Ikea-handleiding

Mocht je nu het gevoel krijgen dat je misschien te weinig van jezelf houdt, wees gerust, je bent niet de enige. Tijdens je opvoeding zijn het de stemmen van je ouders die jou vertellen of je lief of stout bent. Nog voor de puberteit heb je van die oordelen je eigen ‘waarheden’ gemaakt. Mijn vader noemde mij wel eens ‘druif’ als ik iets doms deed. Nu noem ik mezelf zo als ik – in mijn ogen – iets doms doe. De uitdaging ligt in het verzachten van dat oordeel en meer compassie voor jezelf te creëren. Een van mijn favoriete schrijvers, Jason Garner, beschrijft de uitdaging van zelfcompassie als dat prachtige meubelstuk wat je zo gaaf geëtaleerd in de Ikea zag. Het ziet er perfect en ‘gemakkelijk te monteren’ uit, totdat je het mee naar huis neemt. Wanneer je het zelf probeert in elkaar te zetten, besef je dat het meubel uit 42 verschillende stukken bestaat en een handleiding heeft die leest als een algoritme uit de wiskundeles op de middelbare school (en wiskunde was niet mijn vak…).

De eerste stap naar meer zelfliefde

Ik kan nog veel langer doorgaan over het belang van zelfliefde en zelfcompassie, maar de reden dat ik er überhaupt over begin, is dat ik een heel praktische oefening in zelfcompassie ben tegengekomen. Een oefening waarmee die 42 onderdelen van dat Ikea pakket makkelijker in elkaar te zetten zijn (althans voor mij, de niet-wiskundige). In een artikel op SFGate geeft Deepak Chopra een checklist met het advies om die uit te printen en gedurende een week in te vullen. Hij voegt er aan toe dat veel mensen zich verzetten tegen zo’n lijst, omdat ze bang zijn voor de uitkomst. Wat als uit die oefening blijkt dat je heel weinig zelfcompassie hebt? Mijn antwoord daarop is: het doen van die oefening is de eerste stap naar meer zelfliefde. En mijn ervaring in het ontwikkelen van meer zelfliefde is dat ik daardoor ook meer van anderen kan houden. Zodra ik namelijk minder hard over mezelf begon te oordelen, oordeelde ik ook minder hard over anderen. Hoe jij over jezelf oordeelt, kan je dus dichterbij brengen of verder weg houden van je groei in zelfliefde en de ruimte die je hebt om ook van anderen te houden.

Hoe oordeel jij over jezelf?

Hieronder staat een checklijst van positieve oordelen over jou. Hoe vaak ervaar je die de komende week?

  • Iemand waardeerde mij.
  • Ik vond mezelf leuk toen ik in de spiegel keek.
  • Ik kreeg een oprecht compliment.
  • Ik voelde me trots op wat ik voor mezelf heb gedaan.
  • Ik voelde me thuis.
  • Ik kreeg op een – voor mij – betekenisvolle manier te horen ‘Ik hou van jou’.
  • Ik voelde me geliefd.
  • Ik voelde me erg gelukkig met mijn leven zoals dat er nu uitziet.
  • Ik voelde me uniek; er is niemand in de wereld zoals ik.

Hieronder staat een checklijst van negatieve oordelen over jou. Hoe vaak ervaar je die de komende week?

  • Iemand gaf mij kritiek.
  • Ik fronste toen ik mezelf in de spiegel zag.
  • Ik voelde me schuldig of schaamde me over een gebeurtenis uit het verleden.
  • Ik praatte negatief over mezelf (zelfs al was het als grap) toen ik met iemand anders in gesprek was.
  • Ik voelde me ongewenst, een buitenstaander.
  • Iemand zei iets liefs tegen mij, maar het voelde niet gemeend.
  • Ik voelde me niet geliefd.
  • Ik heb de klaagzang van iemand anders aangehoord.
  • Mijn leven voelde zinloos.
  • Ik voelde me verveeld.

Ik ben benieuwd, durf jij de uitdaging met jezelf aan?

Zeg er maar wat van