Je moet maar op het idee komen om een boek te schrijven over Adolf Hitler waarin hij – zeventig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog – weer tot leven komt. Daar heeft auteur Timur Vermes een bedoeling mee gehad, want een fictief verhaal over Hitler kan natuurlijk nooit goed aflopen.

Waar ben ik? Waar is Eva? Waar is mijn bunker? denkt Hitler als hij wakker wordt op een plein ergens in Berlijn. Als een paar voetballende straatjochies hem opmerken, lachen ze hem uit. Ze vinden hem maar een rare vertoning met dat maffe uniform dat hij draagt. Hitler vindt de jochies onbeschoft. Waarom spreken ze hem niet aan met ‘Herr Führer’? En waarom blijft de Hitlergroet achterwege? Het lijkt wel alsof hij niet meer als de Führer van het Rijk wordt herkend.

Een nieuwe wereld

Hitler denkt dat hij slachtoffer is van een complot. Toch wordt hij zich snel bewust van de situatie. Hij is in een nieuwe wereld terechtgekomen. Het is 2011. Er is geen oorlog. Maar Adolf Hitler beschikt over een uitzonderlijk aanpassingsvermogen. Hij wil zijn strijd voortzetten, ook al moet hij opnieuw beginnen.

Hitler als komiek

Hitler ontmoet een krantenverkoper. Verbouwereerd bewondert deze Hitler om zijn gelijkenis. ‘Maar hoe heet u dan echt?’ vraagt de verkoper. ‘Hitler, Adolf’, antwoordt Hitler. De vraag wordt hem keer op keer gesteld. Men denkt dat hij een dubbelganger is. Een komiek. Een uitzonderlijk goede acteur.

Televisiecarrière

Via de krantenjongen komt Hitler in contact met twee mannen van de televisie, die dolgraag zaken met hem willen doen. En zo begint het balletje te rollen. Hitler mag als gast optreden in de show van een populaire Turkse cabaretier. Hitler aarzelt niet lang. Zo bereikt hij namelijk meteen een groot publiek.

Halfgare YouTube-Hitler

De reacties op Hitlers optreden zijn lovend. Een tweede show wordt gepland, een derde, en een vierde. Dankzij ‘JoeTjoeb’ gaan Hitlers’ shows viral op internet. Het publiek vindt het prachtig. Naar de mensen die daar anders over denken wordt niet geluisterd. Want deze Hitler-komiek, deze mafkees, maakt satire!

Hitler 2.0

Hitler wordt ondergebracht in een hotel en op zijn wenken bediend. Hij krijgt zelfs een eigen secretaresse. Zij leert hem van alles over de ‘nieuwe’ wereld, legt uit hoe het internet werkt en hoe je een smartphone bedient. Hitler begrijpt niets van de moderne techniek. En wat een belachelijke moeite kost het een werkend e-mailadres te vinden! Alles met Adolf, met Hitler, zelfs met zijn geboortedatum blijkt onmogelijk:

‘Onder welke naam zal ik u inschrijven?’
Ik keek haar met gefronst voorhoofd streng aan.
‘Onder welke naam, me Führer?’
‘Onder mijn eigen naam,’ zei ik, ‘uiteraard!’
‘Dat wordt denk ik lastig’, zei ze en ze tikte iets in.
‘Wat is daar lastig aan?’ vroeg ik.
[…]
‘Daar hebben we het al: uw naam is verboden.’
‘Wablief?’
‘Adolf punt Hitler is weg,’ zei ze, ‘AdolfHitler als geheel is ook weg en Adolf laag streepje Hitler in elk geval. Hetzelfde geldt voor AHitler en A punt Hitler’ zei ze al tikkend. ‘En ook alleen Hitler en Adolf.’
[…]
‘Wanneer bent u jarig?’
’20 april 1889′.
‘Hitler89 is ook weg, Hitler 204 – nee, met uw naam komen we niet verder.’

Dankzij dat internet heeft Hitler zich in een mum van tijd ingelezen in wat er de afgelopen zeventig jaar is gebeurd in Duitsland en in de wereld. Hij is onthutst. Wat is er met zijn Rijk gebeurd? Hoe kan Polen niet meer bij Duitsland horen? En wat is er van zijn NSDAP-partij overgebleven? Hij minacht de huidige Duitse machthebbers, noemt Angela Merkel een ‘treurwilg’ en is vastbesloten het roer over te nemen.

Hitler, daar is hij weer


Hoe eindigt dit verhaal? En daar raakt de auteur een gevoelig punt. Je vraagt je af hoe het mogelijk is geweest dat toen – in 1933 – een heel volk zich achter deze despoot schaarde. En laat dát nou in het boek opnieuw gebeuren. Hitlers fans dwepen met hem en lopen massaal achter hem aan.

De dialogen in het boek vond ik soms erg grappig. Hitlers overpeinzingen daarentegen zijn nogal langdradig. Spannend is het boek dan ook niet. Maar de auteur wilde ook geen spannend boek schrijven; hij wilde zijn lezers waarschuwen voor idioten als Hitler. Ook wilde hij de massa op de hak nemen; Hitlers fans en volgers die als een kudde achter hem aan lopen. Wat mij betreft is de auteur daarin geslaagd.

Ik vind het vooral beangstigend te beseffen dat er overeenkomsten zijn tussen de jaren dertig van de vorige eeuw en het heden. Gevoelens van onbehagen worden ook vandaag de dag misbruikt om zondebokken aan te wijzen. Na zeventig jaar vrijheid steekt extremisme opnieuw de kop op in Europa. Pas op! heeft de auteur met zijn boek willen zeggen. Dat is gevaarlijk! We moeten ervoor waken dat de geschiedenis zich herhaalt.

 

Kijk je liever een film? Er ist wieder da! is verfilmd. 

Zeg er maar wat van