Sinds twee jaar ben ik vrijwillig taalcoach voor VluchtelingenWerk Nederland. De afspraken met mijn taalmaatje zijn zo gezellig dat ik soms bijna vergeet met wie ik te maken heb. Maar onlangs stuitte ik onverwacht op het grote verdriet dat vluchtelingen over de hele wereld bindt: heimwee.

Ik spreek regelmatig met mijn taalmaatje af. Meestal gaan we in de bibliotheek zitten om samen te lezen en opdrachten te maken, soms komt ze bij mij thuis op de koffie. We zijn ook weleens samen naar de markt geweest of een blokje om gelopen. We praten over het weer, de kinderen en kleinkinderen, doktersbezoeken en weekendplannen. Vaak hebben we lol om de finesses van de Nederlandse taal. Bijvoorbeeld als ik het verschil probeer uit te leggen tussen de onderstreepte woorden in dit stukje tekst!

Positief

In grote lijnen weet ik wat mijn cliënt ertoe heeft gebracht haar geboorteland te verlaten. Meer hoef ik ook niet te weten, het gaat erom dat ze nu hier is en een leven wil opbouwen. Ze is altijd positief over Nederland. Ze houdt van het veranderlijke weer en de vriendelijke mensen. Ze doet enorm haar best om de taal te leren en het spreken gaat haar ook goed af. Lezen en schrijven is heel wat lastiger. Niet zo vreemd als je bedenkt dat veel vluchtelingen een ander schrift gewend zijn.

Kinderliedjes

Tijdens een van onze laatste afspraken was mijn jongste dochter thuis. Om haar te plezieren begon onze gast kinderliedjes te zingen. In het Nederlands! Ik was ontroerd, ik had geen idee dat ze dit kon. Het voelde als een mijlpaal in de inburgering.

Oefentoets

Ter voorbereiding op het naderende inburgeringexamen maken we vaak online oefentoetsen. Het onderwerp was dit keer ‘kennis van de Nederlandse maatschappij’. Een lastig onderdeel, waar woorden als consultatiebureau, energieleveranciers, huisartsenpost en woningbouwcoöperatie je om de oren vliegen. Regelmatig vallen me de schoenen uit om het niveau dat we van de nieuwe Nederlanders verwachten.

Volkslied

Een van de vragen in de toets luidde: ‘Hoe heet het Nederlandse volkslied?’ Een terechte vraag, niets op aan te merken. Maar mijn cliënt koos voor het antwoord ‘Rembrandt van Rijn’. Ik probeerde te achterhalen of ze begreep wat een volkslied was. Toen ik daar niet in slaagde, tikte ik op Google even snel de naam van haar geboorteland in, plus het woord ‘volkslied’. Seconden laten klonk een lekker pittig melodietje in de kamer.

Voetbal

Ik had er eerlijk waar niet bij stilgestaan. Het Wilhelmus heeft voor mij niet meer betekenis dan een traag/komisch lied dat ik met stuurs kijkende voetballers associeer. Maar zou dat ook zo zijn als ik Nederland halsoverkop had moeten verlaten? Als ik mijn familie, vrienden, buren, huis, auto, kleren, boeken en diploma´s had moeten achterlaten, om me ergens te vestigen waar ik de taal, de gebruiken en de weg niet ken? Het zou zomaar kunnen dat het Wilhelmus dan een heel andere lading zou krijgen voor me.

Foto: Football.ua, Wiki Commons

Foto: Football.ua, Wiki Commons

Heimwee

Zelf ben ik niet bekend met het gevoel van heimwee. Natuurlijk kan ik op een verre reis wel naar mijn eigen huisje verlangen, maar ik ben er nooit ziek van. Ik weet echter nog goed hoe mijn moeder vroeger altijd, ergens halverwege de vakanties in Zuid-Frankrijk, één dag met haar ziel onder de arm liep. Ze ging dan even alleen een stukje wandelen, huilde eens goed uit, en zette zich eroverheen. Want vakanties zijn eindig, en alles is nog bij het oude als je thuiskomt.

Stilte

Mijn vluchteling begon zachtjes mee te zingen, verdween een tijdje zichtbaar in een andere dimensie. En terwijl de tranen over haar wangen rolden, zei ze hoofdschuddend: ‘Tien jaar. Tien jaar.’ Al tien jaar lang heeft ze haar geboorteland, en haar achtergebleven familie, niet gezien. En het is maar zeer de vraag of dat ooit nog zal gebeuren.

Ik hield haar vast, we rondden af. Toen ze weg was, bleef ik nog even zitten. In stilte.

5 reacties

  1. Natalie

    Mooi verwoord, Emmy! En goed om in het achterhoofd te houden bij mijn eigen taalmaatje, dat ik deze week ontmoet heb: heimwee is een sluimerend gevoel.

    Beantwoorden
      • Natalie

        Ik heb wel het donkerbruine vermoeden dat het tussen ons helemaal goed gaat komen ja! 🙂

      • Rene Tielemans

        Goed verhaal Emmy, ik ben zelf al langer taalcoach maar toch niet zo emotioneel verweven met mijn maatje, maar ik deel jouw verhaal waar het het gevoel van de vluchteling betreft. Mooi geschreven!
        Ik kom ook uit Leidschendam dus misschien ontmoeten we elkaar nog op de taalcoach samenkomsten welke Christa zou gaan organiseren.

Zeg er maar wat van