Uit onderzoek blijkt dat schuldgevoel een van de meest ondragelijke gevoelens is. We doen er alles aan om het kwijt te raken, maar moeten we hier eigenlijk wel gebukt onder gaan? Er is een remedie!

De een heeft sneller last van een schuldgevoel dan de ander. Aan het ene uiterste van dit spectrum vinden we de narcisten. Deze mensen hebben een gebrek aan empathie en emoties en kennen daardoor geen schuldgevoel. Ik bevind me meer richting het andere uiterste: altijd maar proberen te voldoen aan de verwachtingen van anderen. Zodra ik het idee heb dat ik daarin heb gefaald, steekt het monster de kop op. Maar dan zijn er manieren om het tot bedaren te brengen:

Strategie 1: Inlossen

Je hebt voor één keer geluisterd naar je eigen gevoel, in plaats van naar de wensen van een ander. Dan bekruipt het schuldgevoel je en slaat zijn klauwen om je keel. Om uit deze wurggreep te ontsnappen, krabbel je terug en doe je alsnog wat je denkt dat er van je verwacht wordt.

Met zeer weinig trots moet ik bekennen dat ik hierin een ster ben geweest. Meestal krabbelde ik al terug als ik alleen nog maar dacht niet te doen wat een ander van mij verwachtte. En geloof me, dat kost veel energie. Steeds te moeten bedenken wat een ander wil, zonder glazen bol, en dan mijn eigen gevoel negeren. Al wordt dat laatste steeds makkelijker, want het contact met je eigen gevoel raak je vanzelf kwijt.

Voor wie inlossen niet werkt, bestaat er nog een tweede strategie:

Strategie 2: Jezelf straffen

Je voelt dat je anderen hebt teleurgesteld, maar je komt niet op je beslissing terug. Je lost deze schuld in door jezelf prettige dingen te ontzeggen (je besluit dat ene leuke jurkje niet kopen) of iets onprettigs te doen (met pijn in je hart geef je dat ene leuke jurkje weg aan een goed doel).

Beide strategieën geven even een gevoel van opluchting. En daarin schuilt nu juist het gevaar. De opluchting is een beloning waardoor je bij elk sprankje schuldgevoel blijft inlossen of jezelf straffen, en het cirkeltje is rond. Je houdt het schuldgevoel in stand.

Er is een manier om deze cirkel te doorbreken. Het is alleen geen wondermiddel, want je zult het gevecht aan moeten gaan met jezelf.

Voorbeeld…

Neem iemand die hoogtevrees heeft. Zodra deze dame geconfronteerd wordt met een hoogte, zal ze een gevoel ervaren dat ergens tussen ongemak en extreme doodsangst inzit. De manier voor haar om met deze angst om te gaan, is de uitlokkende factor (de hoogte) uit de weg te gaan (bij de afgrond vandaan lopen). Zodra ze dat doet, zal de angst plaats maken voor opluchting en heeft ze haar beloning te pakken.

Desensitisatie

Een fobie als deze, kan behandeld worden met desensitisatie. Onze dame met hoogtevrees zal zich moeten blootstellen aan een hoogte. In plaats van weg te lopen, laat ze de angst over zich heenkomen. Ze onderzoekt de angst: is de angst constant, of komt en gaat het? Waar in haar lichaam zit de angst? En langzaam zal de angst wegebben.

STOP!

Deze techniek kun je ook toepassen op je schuldgevoel. De eerste stap is natuurlijk herkennen dat je handelt uit schuldgevoel. Je staat op het punt in te lossen of jezelf te straffen. Ga hiermee niet door, maar STOP! Laat het schuldgevoel eerst eens over je heen komen en wacht af. Verdraag het gevoel, al is het maar even. Misschien kun je het inlossen uitstellen, of kun je wachten met jezelf te straffen. En heel misschien kun je, terwijl je het schuldgevoel onder de loep neemt, ervaren dat het wegebt.

Dit zal niet in één keer lukken. Je hebt ook niet in één keer geleerd hoe je jouw schuldgevoel in stand moet houden. Maar net zoals met leren fietsen: als je maar vaak genoeg valt en toch weer op die fiets stapt, gaat het je ooit lukken om helemaal zelf die straat uit te fietsen. Dan kun je zonder schuldgevoel voor jezelf kiezen.

Zelfreflectie

Deze blog heb ik vooral aan mijzelf geschreven. Zoals ik hierboven al schreef: ik ben een meester in het inlossen als ik dreig voor mezelf te kiezen. De techniek van desensitisatie ken ik, maar ik fiets nog met zijwieltjes. Iets wat je 36 jaar lang gedaan hebt, leer je niet zomaar af. Maar ik blijf oefenen en – wie weet – fiets ik ooit zelf de straat uit.

Herkenbaar? Gebruik jij ook het inlossen of jezelf straffen om met schuldgevoel om te gaan, of heb jij een betere strategie?

 

Zeg er maar wat van