Ik heb er een hekel aan, maar toch doe ik het bijna iedere dag: sociaal wenselijke antwoorden geven. Je weet wel, zo’n gemakkelijke reactie op een vraag omdat je weet dat de steller helemaal niet op het echte antwoord zit te wachten. 

Na de aanslag in Nice vroegen veel mensen hoe het met ons ging. Als ik antwoordde dat we niet sliepen, medicijnen ons op de been hielden en meer rookten en dronken dan goed voor ons was, keken ze me aan en zeiden dat ze het zelf ook zo lastig vonden als ze in een drukke metro stonden. Daar kon ik precies geen ene ruk mee, dus na een aantal keer zei ik gewoon dat we ons best deden. Dat was natuurlijk niet hoe we er echt voor stonden, maar kennelijk wel het sociaal wenselijke antwoord waar men op wachtte.

Eenzame DJ

Ik ontdekte eigenlijk pas dat ik dit al jaren doe, toen ik een documentaire over DJ Bram Fidder zag. De interviewster vroeg hoe hij het vond dat hij bekend werd en als vanzelf antwoordde hij dat dat natuurlijk helemaal te gek was. Maar nog geen 3 tellen later zei Bram: “Nee, ik vind het eigenlijk niet te gek, ik vind het doodeng. Maar het tof vinden is natuurlijk een veel sociaal wenselijker antwoord.”

Dat zette me aan het denken. Hoeveel sociaal wenselijke antwoorden geef ik wel niet per dag? Sowieso op de vraag hoe het met mijn kleine meid gaat. Als iemand dat wil weten, reageer ik altijd zoals men het wil horen: het gaat hartstikke goed hoor! Maar dat mijn man en ik weken hebben waarin we 3 uur per nacht slapen, zeg ik niet. De reactie daarop is namelijk altijd dat anderen het ook zo zwaar hebben. “Oh, het kleinkind van de buurvrouw van de zus van mijn moeder doet ook geen oog dicht. Verschrikkelijk is het.” En plop, daar wordt de aandacht weer verlegd van mijn probleem naar dat van de ander.

Mijn eigen ik

Maar ik ben er klaar mee. De sociaal wenselijke antwoorden breken me langzaam op. Ik drijf steeds verder bij mijn eigen ik vandaan en doe steeds meer wat anderen van mij verwachten. Ik heb er geen puf meer voor en ik stop er dan ook mee. Geen ja en amen meer op verhalen van mensen als ik hun acties stom vind. Geen ‘nee, natuurlijk is dat niet erg’ als iemand over mijn persoonlijke grens heen gaat. En sowieso geen sociaal wenselijke antwoorden meer op vragen hoe ik ervoor sta.

Dus als je in het vervolg aan me vraagt hoe het met me gaat, wees dan voorbereid op een eerlijk antwoord! Doe jij dat ook zo vaak, sociaal wenselijk gedrag vertonen? 

Zeg er maar wat van