Mensen kunnen het 10x tegen je zeggen of 100x. Toch blijft het ergens in je achterhoofd zeuren. Dat rottige schuldgevoel als je chronisch ziek bent.

Dit schuldgevoel heeft betrekking op een aantal punten. Ook al weet je dat je er zelf niet om hebt gevraagd om (chronisch) ziek te zijn. Meestal kun je er ook niets aan doen dat je (chronisch) ziek bent geworden. Toch is het schuldgevoel hardnekkig en herkenbaar voor veel (chronisch) zieken.

5 herkenbare voorbeelden van schuldgevoelens

Als ik er even over nadenk zijn er een aantal dingen waar ik mij schuldig over voel. Het is niet zo dat ik daar elke dag continu aan denk. Maar af en toe steekt het de kop op.

1. Werk

Zou enorm graag weer ‘gewoon’ aan het werk willen zijn. Om zelf weer te kunnen zorgen voor een stukje (gezins)inkomen. Daarnaast biedt werk ook contact met mensen, afleiding en een uitdaging. Natuurlijk heb ik inmiddels naar alternatieven gezocht en deels ook gevonden. Maar het werk dat ik als verpleegkundige met hart en ziel, maar ook met kennis en kunde deed, dat lukt niet meer. Ander werk trouwens ook niet. En dus heb ik ook geen eigen inkomen. Daardoor voel ik me wel eens schuldig.

2. Zorgkosten

Ziek zijn kost geld. Niet alleen privé. Natuurlijk betaal ik premie voor een ziektekostenverzekering. En een wettelijke jaarlijkse eigen bijdrage. Die eigen bijdrage heb ik meestal al binnen 1-2 weken gehaald in het nieuwe jaar. Dat zegt dus al iets over de jaarlijkse kosten. Die ziektekosten zijn niet mis en de kosten ervan liggen veel hoger dan de premie die ik elke maand betaal. Dus voel ik mij wel eens schuldig, doordat ik zoveel kosten maak in de zorg.

3. Mantelzorg

Het feit dat ik chronisch ziek ben heeft (een grote) invloed op mijn directe omgeving. Ook al probeer ik zoveel mogelijk zelf te doen, toch blijven er veel dingen liggen die manlief op zich neemt. Met name huishoudelijke taken. Ook is hij ‘back-up’ voor de verpleegtechnische handelingen. Elke avond prik ik een infuus. Mocht ik daar te ziek voor zijn, of als het om andere redenen niet lukt, kan hij dat overnemen. Gelukkig gebeurt dat sporadisch. Huishoudelijke taken echter komen veel op hem neer (ondanks dat we een huishoudelijke hulp hebben). Hij is voor een deel mantelzorger, naast een volle werkweek. (lees ook dit blog van een mantelzorger). Daar voel ik mij wel eens schuldig over.

4. Ziekenhuisopnames en gezin

Ook de talloze en soms langdurige ziekenhuisopnames zetten ons leven op de kop en veroorzaakten veel stress en verdriet. Nadat onze zoon werd geboren, vond ik dat nog vele malen moeilijker. Daar voel ik mij wel eens schuldig over. Gelukkig lijkt hij zich ondanks alles goed te ontwikkelen.

5. Sociale contacten en gezin

Ook al probeer ik vooral in mogelijkheden te denken, ik kan er niet omheen. Pijn, maar vooral extreme vermoeidheid beperken mij helaas. Dat betekent dat ik veel thuis ben en vooral online (bijvoorbeeld via social media) contact houd met de buitenwereld. Het beperkt mij in mijn sociale contacten en indirect worden ook man en zoon hier deels door beperkt. Ik stimuleer man- en zoonlief om vooral zoveel mogelijk hun eigen dingen te doen. Dat doen ze ook, maar soms is het voor hen best moeilijk als zij weer alleen/samen op pad gaan. Daar voel ik mij wel eens schuldig over. Wel kijken we ook hier vaak naar mogelijkheden. Als we bijvoorbeeld naar een verjaardag gaan van familie, dan ga ik wel mee, maar vertrek dan eerder naar huis.

Wat kun je doen?

Laat in ieder geval een eventueel schuldgevoel niet je hele leven en al je gedachtes beïnvloeden en bepalen! Probeer positief te zijn. Zoek naar mogelijkheden en talenten, dingen die je wél kunt. Ook al zijn die misschien in jouw ogen klein en onbetekenend. Het feit dat je er bent voor anderen, voor je partner en/of kinderen, is echt al enorm belangrijk. En in praktische dingen: kleine huishoudelijk taken moeten ook gedaan worden. De was ophangen en opvouwen lukt mij vaak wel. Het is fijn om toch iets te kunnen doen.

Besef dat je uniek bent als mens. Daarom kun je jouw ziekte, en de gevolgen die dat voor jou en je omgeving heeft, nooit vergelijken met andere chronisch zieken. Laat staan met mensen die niet-chronisch ziek zijn. Zelf kan ik soms vol bewondering kijken naar mensen die altijd vol gas overal aanwezig lijken te zijn.

Spreek af en toe ook je waardering uit naar een eventuele mantelzorger. En denk en zie je dat een mantelzorger overbelast dreigt te raken? Maak het bespreekbaar. Trek tijdig aan de bel. Accepteer zonodig en zo mogelijk hulp.

Praat eens met anderen over je schuldgevoel. Ook al zal het daarmee niet helemaal verdwijnen, het kan je wel helpen. Dat kan door het te bespreken met je eventuele partner. Maar ook door het te delen met lotgenoten, een vriend of vriendin. Of schakel professionele hulp in (huisarts, psycholoog).

Als ik niet (chronisch) ziek zou zijn

Wat mij vaak wel helpt, is dat ik bedenk wat ik zou doen als ik niet ziek zou zijn. Dan zou ik veel minder zorgkosten maken en als verpleegkundige voor een inkomen zorgen. Dan zou ik ook met liefde voor mijn naasten zorgen en eventuele mantelzorgtaken op mij nemen. Waarschijnlijk zou ik niet álle verjaardagen van familie en vrienden afstruinen, maar wel veel meer dan nu. En ook vaker een uitstapje maken met z’n drieën.

Alleen dat huishouden: voor ik ziek werd hadden we ook al een huishoudelijke hulp. Ik werkte liever wat meer uur, om een hulp te betalen, dan dat ik meer zou moeten poetsen. Eerlijk is eerlijk! Relativeren en positief denken helpt. Èn humor.

19 reacties

    • Yvonne Schoolderman

      Hi Ellen. voor jou is t schijnbaar vergezocht. Voor mij (en ook voor andere chronisch zieken, die oa via Facebook op dit artikel reageerden) is het de realiteit. Zoals ik al schreef: niet continu. Maar af en toe wel.

      Beantwoorden
      • Ellen

        Hallo Yvonne,

        Ik ben zelf ook chronisch ziek maar heb me nog nooit 1 seconde schuldig gevoeld. Ik vind het echt een vreemde en onnodige emotie op iets dat nu eenmaal zo is.
        De dingen die je beschreef snap ik en heb ik ook, maar ik vind het vooral vervelend dat ik niet meer werken kan voor mezelf en niet omdat er dan minder geld binnenkomt. Ik mis de omgang met collega’s maar dat heeft niets met schuldig voelen te maken.
        Het is vervelend voor mezelf!!…Als je partner chronisch ziek zou zijn moest hij/zij dan ook schuldig voelen?? Ik denk dat wij als eerste zouden zeggen, Joh doe niet zo gek, je kunt er niets aan doen….Dit is alleen mijn mening, maar ik denk dat iemand zijn emoties beter op wat anders kan richten, op de vreugde over wat je nog wel kunt bijv…en steek je energie, die vaak toch al laag is, niet in onnodige gevoelens…sorry zo denk ik erover.

      • Yvonne Schoolderman

        Hallo Ellen Als je mijn blog goed hebt gelezen, lees je dat deze gevoelens af en toe de kop op steken, niet dat ik daar al mijn energie in steek. Ik zoek juist vaak naar en mogelijkheden (zie alleen al de tekst bij mijn profiel), relativeer en probeer positief te denken. Neemt niet weg dat dit soms gebeurt. Gelukkig ervaar jij dat niet zo.

      • Ellen

        hoi Yvonne,

        Ik hoop dat jij en anderen chronisch zieken het ook eens zo kunnen ervaren…ik snap het gevoel maar het is echt niet nodig…ook niet zo nu en dan…😊

      • Yvonne Schoolderman

        soms kun je een gevoel niet zomaar tegenhouden. Wel proberen er goed mee om te gaan, positief te denken en idd kijken naar mogelijkheden. Dat is wat anders dan er neg energie in te steken. Voor nu: welterusten!

  1. TjauZ

    Heel moeilijk voor jullie allemaal,en dat schuldgevoel ik kan het me voorstellen gelukkig zijn we collectief verzekerd en daar mag je zonder schuldgevoel gebruik van maken. Dat je dingen niet meer kan doen lijkt me vreselijk, toch slaan jullie je er doorheen. Positief denken is natuurlijk prima maar dat zal ook niet altijd lukken. Ik wens je veel sterkte en bedenk dat jij als verpleegkundige ook veel voor anderen hebt betekend.

    Beantwoorden
  2. Kim Nelissen

    Mijn vriend is ook ziek en ook hij voelt zich hartstikke schuldig (vooral richting mij, maar ook richting zijn werkgever). Is het nodig? Nee? Voelt hij het desondanks toch? Ja. Dus heel herkenbaar en totaal niet vergezocht.

    Beantwoorden
  3. cornelissens nancy

    hier wordt zo mooi verwoord de gevoelens waar ik dagelijks mee worstel vooral het niet kunnen werken valt mij heel zwaar na 6 jaar kan ik me er nog steeds niet bij neerleggen en het aanvaarden dat het voor altijd nu zal zijn en ja het gemis aan sociale contacten is erg

    Beantwoorden
    • Yvonne Schoolderman

      Als je er dagelijks mee worstelt, lijkt mij dat wel heel erg zwaar. Het vrijwel dgls missen van werk en steeds minder sociale contacten herken ik zeker, maar dat is wel iets anders dan dgls worstelen met een schuldgevoel. Maar misschien bedoelde je dat ook op die manier Nancy?

      Beantwoorden
      • cornelissens nancy

        het beïnvloed toch bijna dagelijks mijn gedachten zeker omdat ik met dagelijkse pijnen af te rekenen heb

      • Yvonne Schoolderman

        denk dat jij op iets anders doelt, niet alleen op schuldgevoelens. dgls pijn en vermoeidheid bijvoorbeeld kunnen veel invloed hebben inderdaad Sterkte Nancy.

  4. Mique

    Ik ben nu 7 jaar thuis en in t begin had ik er veel meer last van. Inmiddels stukken minder. hoewel soms wel to mijn partner. En ja ik weet dat t onnodig is, maar toch.
    Wat betreft sociale contacten: voor mij is twitter en Facebook een prima vervanging voor wat vroeger kennissen waren en, echt waar, ik heb er nieuwe vriendschappen , in het echt!, aan over gehouden. Geweldig! Omdat er vaak te weinig energie is om de sociale contacten in real life goed te houden moet er , ongewenst!, vaak keuzes gemaakt worden. En ik merk dat ik na al die jaren juist ook ” kennissen” mis, de kring van mensen buiten je familie en echt goede vrienden. Degene die je tegenkwam op verjaardagen, feesten, verenigingen etc.
    Gelukkig kan ik met Facebook en twitter overweg. dat is een groot goed en maakt mijn wereld letterlijk groter.

    Je hebt het heel mooi beschreven Yvonne, dank je wel

    Beantwoorden
    • Yvonne Schoolderman

      Dank je voor je prettige reactie Mique. Herken in jouw reactie ook de mooie dingen die vanuit Twitter en Facebook kunnen ontstaan. Sommige mensen op twitter spreek ik vaker (soms ook hele bijzondere gesprekken) dan mensen IRL. Thx!

      Beantwoorden
  5. MamaLou

    het enige waar ik me af en toe schuldig over voel is dat ik als alleenstaande moeder niet alleen chronisch moe ben maar ook veel dingen niet met mijn zoontje kan doen. ln het verleden wel hulp gezocht maar daar werd veel meer van gemaakt dan aan de hand was (zo is twee keer anoniem het AMK gebeld omdat ik volgens hen mijn kind verwaarloosde. over onnodig stress gesproken)
    na heel veel jaren het allemaal zelf gedaan te hebben, ondanks dat ik ver boven mijn grens zat, is nu via de speltherapeute van mijn zoon een buddy voor hem geregeld die elke week echte jongensdingen gaat doen. dingen die ik niet meer kan doen. dat is de enige keer dat ik me af en toe schuldig voel. al het andere ben ik mee opgehouden. diegenen die te stom zijn om zich te proberen in te leven in mijn leven, zijn het voor mij ook niet waard om de weinige energie die ik al heb, ook nog eens aan hen te verspillen. Wel fijn dat er via oa social media meer bekendheid mbt chronisch ziekten is. het is (vaak) niet te zien, het is niet altijd even consequent (sommige dagen ben ik mobieler dan andere dagen) en ik vind het op zulke dagen extra pijnlijk om veroordeeld te worden alsof ik te lui ben of me aanstel. Wij zijn niet zwak, wij zijn overlevers. Las het ergens en vond die best wel sterk 🙂

    Beantwoorden
    • Yvonne Schoolderman

      Hi. mooi dat je zelf naar mogelijkheden hebt gezocht en gevonden zodat je zoontje ook (jongens) dingen kan doen! en SoMe is een heel mooi instrument, voor veel dingen. En zwak zijn wij, ben jij zekerniet.

      Beantwoorden
  6. Rich

    Naast een zeldzame botziekte waar ik mee hebben leren leven nu sinds 4 maanden uit het niets een andere ziekte en het lijkt er op dat het chronisch is (niet te herstellen). cpps / mannelijke overactieve bekkenbodem met veel pijn. Voel me elke seconde enorm schuldig tov van vrouw, kind en eigenlijk tegen iedereen. Ik heb er niet om gevraagd echter ik voel me dus elke seconde schuldig en ben daardoor inmiddels depressief waardoor ik me (voor zover dat kan) nog schuldiger gaan voelen.
    4 maanden geen tv gekeken, geen krant, geen sociaal media en wordt pas rustiger bij bedtijd. Als ik wakker word begint direct mijn schuldgevoel weer. Onbegrijpelijk voor me dat ik dit gevoel elje seconde heb.

    Beantwoorden

Zeg er maar wat van