Ooit komt dat moment (meestal) dat je niet langer in die gewelddadige relatie zit, maar dat je die achter je hebt gelaten. Het moment dat je weer aan jezelf kunt gaan bouwen en kan starten met een nieuw hoofdstuk in je leven. Maar echt gemakkelijk is dat niet. Want helemaal weg is het nooit.

Voor mij duurde de relatie zelf 4,5 jaar. En nadat ik eruit was gestapt, ging het stalken ook nog een aantal jaar door. Al met al zal het ongeveer een vijfde van mijn leven zijn geweest dat ik er direct mee geconfronteerd werd. Dat is lang en het volledig achter me laten is me tot op de dag van vandaag niet gelukt. Maar dat accepteer ik ook en inmiddels vind ik dat ook niet meer dan normaal.

Het blijft naar

“Je moet het een plekje geven,” zeggen mensen dan. Maar wat dat precies betekent en hoe je dat dan doet, vertelt niemand erbij. Ooit viel ik van de trap, een hele etage naar beneden. Ik landde met mijn hoofd op de grond en mijn voeten op de zesde tree. Niet verrassend, liep ik een zware hersenschudding op. Nog jaren na het incident kon ik er niet over vertellen zonder koppijn te krijgen. De klap die mijn hoofd eerst tegen de muur maakte (de trap ging het hoekje om) en daarna op de grond, was iets waar ik niet meer goed over na kon denken zonder ineen te krimpen. En hoewel een hersenschudding niet fijn is en het nog best even duurde voordat ik me weer beter voelde, was het vallen een eenmalige gebeurtenis én een ongelukje: ken gebeuren.

Hup, verder

Toen ik uit de relatie vluchtte had ik geen tijd om erover na te denken. Te druk met dagelijkse sores. Te druk met aangiftes en politie. En ook veel te druk met familie die vonden dat ze iets hadden moeten doen. Ik kon daar helemaal niks mee.

Om mij heen was iedereen volledig pragmatisch: hup, aangifte doen, baan zoeken, onderdak en verder. En an sich was dat niet onterecht, want ja dat moet ook. Achteraf had ik net als bij die hersenschudding best even de tijd willen hebben om bij te komen. Even te ademen. Even zelfmedelijden te hebben. Even mijn gedachten te verzamelen.

Laat ik benadrukken dat ik het mijn familie ook niet gemakkelijk maakte. Ik was dan wel gevlucht. Maar onderhield tegelijkertijd nog contact. Want weglopen was fysiek al lastig geweest, mentaal was het helemaal niet te doen. Daarnaast zocht hij me ook op. Hij wist waar ik woonde, kwam achter mijn telefoonnummer (ik had tegen gezamenlijke vrienden niks gezegd over wat er aan de hand was) en wist waar ik uithing.

Maar ik heb geen excuus voor mijn ambivalente gedrag. Behalve dat het voor mij was alsof ik moest afkicken van heroïne: je weet dat het moet, je weet dat het je kapotmaakt, maar je bent eraan gewend geraakt en hebt het bijna nodig.

Er is geen plekje

Laat ik benadrukken dat er geen plekje is. Er is alleen het moment – zoals dat bij die val van de trap ook kwam – dat je eraan terugdenkt en dat het je niet meer acuut pijn doet. En dan zijn er die vele kleine momentjes waarop je het niet verwacht en je door een scène in een film, een willekeurig gesprek of een hele onbijzondere situatie er opeens door wordt overvallen: het gevoel dat je toen had, voel je weer heel even. Het plekje geven, is het moment waarop dat steeds minder gebeurt en er hele periodes zijn dat je er totaal niet over nadenkt. Maar leuk wordt het nooit.

En realiseer je (of je het nou hebt meegemaakt of niet) dat het je voor altijd verandert. Niet alleen in negatieve zin. Je bent niet opeens een zwak konijntje geworden. Maar het verandert je: zonder die ervaring was je een ander persoon geweest. Dat geldt trouwens voor elke ervaring, maar hoe heftiger, hoe meer dat geldt. Ik adviseer je om daar niet tegen te vechten. Het is zo. Zoek er de positieve kanten uit en omarm die. Zo neem je de macht over jezelf ook gewoon weer terug.

En dan nog wat tips. Want lijstjes zijn lekker overzichtelijk. Ik ben geen huiselijkgeweld-oloog – dus voeg vooral je eigen tips toe – maar ik hoop toch dat je er wat aan hebt:

Voor wie het heeft meegemaakt:

Geef jezelf tijd

Je gaat tijd nodig hebben. Voor verschillende zaken: om te rusten en bij te komen. Om te bedenken wie je ook alweer bent. Maar ook om te rouwen over wie je was en dat je die persoon bent verloren. Neem die tijd. Hoeveel tijd je ook nodig hebt. Want net als bij een sterfgeval gaat je omgeving daar niet over, alleen jij.

Maar verzet ook stappen

Blijf niet in bed liggen en voor je uit staren. Niet alleen lost dat niks op, de kans is ook groot dat je in een ernstige neerwaartse spiraal terechtkomt. Dus doe iets: zoek een therapeut, ga sporten, zoek werk waar je echt blij van wordt (dat werkte bij mij erg goed), laat je haren knippen, koop een kast. Ga langzaam maar zeker weer verder met het leven. Want dat gaat ook verder, of je nou meedoet of niet.

Zoek hulp

Niet iedereen heeft hulp nodig. Maar onthoud dat het er wel is en dat het oké is erom te vragen en het op te zoeken. Je hoeft het niet alleen te doen. En zoek vrienden die er voor je kunnen zijn. Lastige opdracht, dat weet ik (nieuwe vrienden maken, is helemaal niet zo gemakkelijk na je 13e), maar het zijn de mensen die je op je slechte momenten een belletje kunt geven.

Wees realistisch

Ik denk dus dat je er nooit “overheen komt”, wat dat ook mag zijn. Ik denk wel dat je steeds beter in staat bent ermee om te gaan en dat de heftige primaire emotie die je voelt bij de herinneringen die je hebt, steeds minder heftig wordt en dat je er steeds beter mee kunt dealen. Maar verwacht van jezelf niet dat er ooit een moment komt dat je het allemaal oké vindt. Zelfs als anderen dat van je verwachten.

Laat je de mond niet snoeren

Dit is een lastige. Elke keer als ik dit onderwerp aansnijd, krijg ik via allerlei privékanalen (mail, dm, FB-chats) reacties van een overweldigende hoeveelheid vrouwen die hun eigen ervaringen met mij delen. Ik schrik telkens weer van de hoeveelheid vrouwen die mij berichten sturen. Dat doen ze dus stiekem, zodat anderen het niet kunnen zien. Nu zeg ik niet dat je het hier de hele dag over moet hebben, maar je hoeft je ook niet te schamen.

Want die schaamte is er omdat wij als maatschappij net doen alsof er iets scheelt aan de persoon die in zo’n situatie terechtkomt. Alsof het met intelligentie te maken heeft. En die schaamte is er ook omdat mensen die het zelf niet mee hebben gemaakt aan wal staan en van een afstandje veroordelend roepen:“Ik nooit hoor.” En die schaamte is er omdat we er met z’n allen niet hardop over praten.

Zolang we allemaal stil blijven, blijft dat zo. Zo lang we allemaal blijven doen alsof dat deel van onze historie (áls we dat hebben meegemaakt) niet bestaat, houden we andere vrouwen gevangen in schaamte. En blijven dit soort situaties langer dan nodig bestaan, omdat zo’n vrouw zich schaamt en daarom maar blijft.

Nou, ik vind kortweg dat we dat totaal niet moeten doen. En mocht je denken dat ik het gemakkelijk vind om dit met je te delen, dan zit je er vet en vreselijk naast. Want ik voel de druk natuurlijk ook. En ik voel me onzeker wanneer ik over dit onderwerp schrijf. Maar ik geloof er 100% in dat de wereld 1% beter wordt als ik mezelf voor mijn ballen schop en gewoon mijn mond opentrek. En als mensen dat willen (ver)oordelen en zich beter willen voelen omdat zij in de gelukkige omstandigheid zijn dat ze nooit in de ongelukkige omstandigheid zijn geweest dat ze zo zijn behandeld, dan kunnen ze mijn bruine reet kussen. I will cry and move on and never shut up.

Onthoud wel dat je meer bent

Hoewel een dergelijke ervaring je verandert, ben je meer dan wat je meemaakt. Het is ook niet het enige dat je hebt meegemaakt. Het is niet Wie je bent, maar Wat je is overkomen. Jij bent meer dan die gebeurtenis. Zoals ik logischerwijze meer ben dan mijn hersenschudding of die keer dat ik echt goed hard van mijn fiets donderde. Laat het je dan ook niet definiëren. Probeer te bepalen wat je eruit kan halen dat wel positief is en laat de rest voor wat het is.

Kijk ook naar jezelf

Laat ik duidelijk zijn: je hebt geen schuld. Maar dat betekent niet dat je geen rol hebt gespeeld in de dynamiek van de relatie. Wees lief, maar ook kritisch voor jezelf: wat zou je volgende keer anders doen. Wat moet je doen, vinden, denken, weten om een volgende keer nog sneller en nog adequater te handelen. Nogmaals: niet omdat je schuld hebt, maar wel omdat je het maximale aantal lessen uit je ervaring moet zien te halen. Dan heb je er tenminste nog wat aan.

Voor wie iemand kent die het heeft meegemaakt

Je bent geen Judge Judy

De neiging om te (ver)oordelen is sterk, maar wil je iemand helpen, doe het dan niet. Niemand had als ambitie om in een situatie van huiselijk geweld terecht te komen. Niemand had dat op de planning staan voor aanstaand weekend. Het kan iedereen overkomen. En als je de aantallen (zo’n 120.000 vrouwen per jaar) ziet, dan zie je dat het heel veel mensen overkomt. Die zijn echt niet allemaal een idioot. Dus houd je oordelen bij je en wees er voor de ander. Laat haar weten dat ze niet stom is, maar in een stomme situatie zat.

Ze is niet zielig

Natuurlijk is het helemaal oké om je armen om iemand heen te slaan en ze eens goed te laten huilen. Maar ze is niet zielig. Zielig is een apart hokje waar je iemand instopt, zodat je er met andere niet-zielige mensen langs kan lopen en kan wijzen: “Kijk, zij is zielig joh…ssttt…stoor die zieligerd nou niet joh.” Iedereen maakt vervelende dingen mee. Door de ander te “zieligen” (ik vind dat een werkwoord) zeg je dat zij anders is dan jij. Mededogen is prima. Dat moeten we als mensen sowieso wat meer voor elkaar hebben. Maar dat is iets wat je ook voor elkáár hebt. Zielig vind je de ander.

Geef de tijd. Het kost niks.

Niemand kan voor een ander bepalen wanneer zij ergens klaar mee moet zijn. Niemand voor jou, jij niet voor een ander. Misschien houdt het haar langer bezig dan je denkt dat het jou bezig zou houden. Tsja, jij bent niet de maat der dingen. En er zijn vast ook zaken die je 10 jaar geleden meemaakte, die je nu nog boos kunnen maken. Natuurlijk mag je er alert op blijven of iemand niet blijft hangen, maar praat daar dan over, met woorden, zodat jullie het erover kunnen hebben.

Ik klink nu wel een beetje streng realiseer ik me. Het zijn ook maar tips, waarvan ik hoop dat je er iets aan hebt. Heb jij nog een goede tip? Deel het met ons. Wil je je verhaal kwijt? Dan kan dat ook anoniem in de comments. Al herhaal ik, zo op het einde, nog even graag dat ik vind dat dat niet nodig is.

Dank je voor het lezen van deze serie. Ik hoop dat iemand, ooit, ergens, er wat aan heeft.

Alle delen:

Zeg er maar wat van