Donderdag 17 juli 2014: de MH17 wordt neergeschoten. Een gitzwarte dag. Er wordt veel over geschreven en gesproken in (sociale) media. Ik vraag me af: brengen sociale media ons zinnig of juist onzinnig nieuws?

Feit: 298 doden waarvan 193 Nederlanders. Mannen, vrouwen, kinderen. Gezinnen onderweg naar hun vakantiebestemming of naar huis, zakelijke reizigers. De ramp met de MH17 is totaal en ingrijpend. Je bent soms maar één of twee handdrukken verwijderd van de slachtoffers. Twee dorpsgenoten vonden de dood en een vriendin van een oud-collega ook. En zo verspreidt het verlies van onze Medelanders zich als een olievlek over ons land. Een handdruk.

Feiten en emotie

De media draaien op volle toeren en de politiek is op stoom: persverklaringen, de toespraak van onze minister van Buitenlandse Zaken bij de VN en een geëmotioneerde koning na een bijeenkomst met nabestaanden. Journalisten ter plaatse schetsen een beeld wat je niet wilt hebben: respectloos gedrag ten aanzien van de doden, hun bezittingen en, vooral, hun nabestaanden. Treinen die dan weer wel en dan weer niet vertrekken. Zwarte dozen die gevonden worden, maar pas na een paar dagen worden overgedragen. Al die reportages, al die informatie: het hakt er behoorlijk in.

Columns van (bekende) Nederlanders die hun gal spugen over tweetgedrag van andere (bekende) Nederlanders. In de sociale media worden massaal verhalen van nabestaanden gedeeld over hun dode(n). De slachtoffers krijgen een naam en een gezicht. Feiten gemixt met emotie. Het komt naar je toe of je dat nou wilt of niet. De media zijn overal: tv, krant, online. Ze maken de wereld kleiner en zichtbaarder.

Teddybeer

Internet: we kunnen er niet meer onderuit. Sociale media zijn ingeburgerd in ons bestaan. We facebooken, twitteren en youtuben wat af met z’n allen, wereldwijd. Leuke, grappige en mooie dingen. Maar ook opnames van de Russische televisie op YouTube waar duidelijk slachtoffers van de vliegramp te zien zijn. Beelden van hoe er in de persoonlijke bezittingen van slachtoffers wordt gegraaid en wie kent niet het beeld van de militair met een teddybeer in z’n handen? Wordt er alleen niet bij verteld dat dat een stukje van een filmpje is. Dat die man z’n pet af doet en een kruis slaat.

Zin of onzin?

En dat is waar ik moeite mee heb: dat social media niet altijd meewerken aan een goed beeld. Ik begrijp dat dat lastig is, zo niet onmogelijk, want sociale media is in feite co-creatie. We doen er met z’n allen aan mee, of je wilt of niet.

Maar vragen we ons nog weleens af wat het toevoegt, live beelden? Geloof je pas dat het gebeurd is als je het vliegtuigwrak ziet? Wat voegt het toe om slachtoffers te zien liggen? Wat nou als het iemand is die je kent? Dat je ziet hoe met jouw geliefde wordt gesold en heen en weer gesleept? Alleen al de wetenschap dát het gebeurt, moet ondraaglijk zijn.

Keuze

Is het cultuur, is het respectloos handelen of handelen in de roes van het moment? Iemand zei: ‘Ik zou ook naar die plek gaan; dat doe je. Foto’s en opnames maken in de roes van het moment. Met idee om bewijsmateriaal te maken.’ Daar kan ik nog inkomen. Maar dan heb je altijd nog de keuze om het op YouTube of waar dan ook te plaatsen. Ik vraag me af wat mensen beweegt om, wat mij betreft, mensonterende beelden online te plaatsen. Ik vraag me nog meer af wat mensen beweegt deze beelden actief op te zoeken en te bekijken. Extra bewijs? Of een zucht naar sensatie om iets te zien wat je nooit eerder zag?

Hoe dan ook: ik zie de toegevoegde waarde van sociale media in deze gevallen niet. Ik vraag me af hoe het voor de nabestaanden moet zijn. Het idee dat er misschien wel beeld is van jouw vriend, zoon, zus of collega. Het brengt mij persoonlijk niets zinnigs. Ben ik hier de enige in? Hoe denk jij over de rol van sociale media tijdens rampen zoals deze? Hoe ga jij met de stroom van informatie en beelden om? Ik ben benieuwd naar hoe Nederland deze ramp beleeft.

Eerbetoon

Ondertussen zie ik hoe de eerste 40 slachtoffers aankomen in Nederland. Ik zie een waardige ceremonie in Eindhoven en veel respect langs de route. Ik gun de nabestaanden snel, zo snel als mogelijk, hun dierbaren thuis. Voor hun laatste eerbetoon, respectvol én liefdevol.

Sterkte aan allen!

 

foto via www.capnaux.com

4 reacties

  1. Carmelita Serkei

    Dit is mij uit het hart gegrepen. Zat ook op een stuk met een dergelijke strekking te broeden. Hoeft niet meer na jouw goede stuk. Gisteren las ik dit blog van Hans Laroes http://www.denieuwereporter.nl/2014/07/journalist… waarin vooral de zin mij aansprak:" Ik vind overigens ook dat, nu iedere individuele twitteraar met een ruim bereik potentieel even machtig is als een journalist of een redactie, die twitteraar zelf zou moeten willen nadenken over het effect van wat hij of zij doet. Individuele twitter-ethiek, het zou mooi zijn."
    Wij actief op social media moeten ons dus allemaal ook bewust zijn van wat het effect van onze berichten en retweets, likes e.d. kan zijn.

    Beantwoorden
      • Carmelita Serkei

        Wat een draak van een blog zeg dat "Laten we social media…." Van dik hout zaagt men planken en warrig. Ben het ook niet eens met haar technische oplossing. Wel bedankt voor de tip, scherpt mijn denken aan.

      • Fiona van den Bergh

        't Is in elk geval aan de lange kant 😉

Zeg er maar wat van