Seksueel geweld is nog steeds een groot taboe. Voor veel vrouwen een onderwerp waarover ze niet durven of niet kunnen spreken. Bang voor reacties van anderen, met name van dierbaren.

Eigenlijk zou seksueel geweld allang een bespreekbaar onderwerp moeten zijn. Om de openheid en eerlijkheid over dit onderwerp te bevorderen, stond de derde editie van StadsTaboes geheel in het teken van Seksualiteit en Seksueel Geweld. StadsTaboes is een terugkerend ‘sociaal experiment’ in de vorm van een talkshow, waarbij een zaal vol ambitieuze vrouwen en drie mannelijke panelleden discussiëren over drie vraagstellingen onder leiding van initiatiefneemster en presentatrice Zarayda Groenhart. Voor Groenhart was deze derde editie een extra spannende avond. Niet alleen omdat dit het meest heftige taboe is dat tot nu werd besproken in StadsTaboes, maar ook omdat Groenhart zelf te maken heeft gehad met seksueel geweld.

De zaal was ook deze derde editie weer goed gevuld met ambitieuze, succesvolle vrouwen. Het mannelijke panel dat ons prikkelde, irriteerde en vanuit mannelijk oogpunt aan de discussie probeerde bij te dragen, bestond dit keer uit Lucas van Gool (trauma therapeut), Ton van Elst (consultant, coach, trainer) en Sebastiaan Labrie (acteur/presentator).

Opening

StadsTaboes werd geopend door rapper Noidy met een zeer persoonlijk gedicht. Wethouder Andrée van Es van de Gemeente Amsterdam kreeg vervolgens het woord. Van Es is blij dat er in StadsTaboes aandacht aan seksueel geweld wordt besteed. ‘Uit recente cijfers blijkt dat 1 op de 3 vrouwen in aanraking komt met seksueel geweld, dit waren er 1 op de 6. Komt seksueel geweld steeds vaker voor of zijn er ook andere redenen voor deze stijging? Veel vrouwen durven ook nog steeds geen aangifte te doen. Ook zijn er twijfels achteraf: heb ik erom gevraagd? Kleedde ik mij te uitdagend? Was het dan toch mijn eigen schuld? Zeer belangrijk om dit taboe te doorbreken, zodat er openlijk over gesproken kan worden’, aldus van Es.

Stelling 1: Vrouwen hebben in Nederland dezelfde seksuele vrijheid als mannen

Met deze eerste stelling is slechts één vrouw in het publiek het eens. De vraagstelling wordt ingeleid met een videofragment van Anna Karolina, schrijfster van het boek Iedereen noemt me Loulou. Het videofragment gaat over wie ons beperkt om ons compleet seksueel vrij te voelen.

Labrie: ‘Zodra je als vrouw kracht uit straalt, moet je opstaan tegen mannen die denken dat ze je kunnen domineren’.

Van Gool: ‘Als je een vrouw ziet die aantrekkelijker, eleganter of sensueler is, dan hoor je een stemmetje in jezelf en ben je niet eigenaar van het aspect dat getriggerd wordt door de ander. Dit oordeel heeft puur met jezelf te maken, wat je veroordeelt bij een ander zijn vaak eigenschappen waar je tegenop kijkt en juist graag zelf zou willen bezitten’.

Groenhart stelt de vraag wat we aan de samenleving moeten veranderen om ervoor te zorgen dat iedereen seksueel vrij kan zijn. Het verschil is dat er onderscheid wordt gemaakt tussen hoe mannen en vrouwen vrij zijn. ‘Mannen mogen neuken, vrouwen zijn dan meteen sletten’, Aldus Groenhart.

Labrie: ‘Omdat mijn uiterlijk in het algemeen goed ontvangen wordt, word ik vaak gezien als de koning in bed. Via vriendinnen en zussen hoor ik vaak dat vrouwen dit over mij denken. Ook absoluut een stigma’.

Reactie uit het publiek

Groenhart richt zicht tot het publiek: ‘Eerlijk toegeven, sta je ook wel eens aan de andere kant van het verhaal? Dat je iemand tegenkomt die zeer goed in haar vel zit en dat je vervolgens denkt: kutwijf’.

Jihane el Fahidi :‘Ik ben meestal de persoon die goed in haar vel zit en bekeken wordt. Je komt ergens binnen en voelt meteen die spanning. Ik ben een aardig persoon, en wil niet dat anderen me niet aardig vinden of mijden. Dit resulteert erin dat ik extra mijn best ga doen en dus overcompenseer. Maar eerlijk is eerlijk, ik denk ook wel eens: kutwijf! Moet je je nu echt zo uitsloven? Maar dan hoor ik een stemmetje in mijzelf: dat ben jij normaal!’.

Stelling 2: Om andere vrouwen te beschermen moet je als slachtoffer van seksuele intimidatie/geweld altijd aangifte doen

Over stelling twee zijn de meningen in het publiek verdeeld. Een aantal vrouwen zijn het met de stelling eens, net iets meer vrouwen zijn het niet met de stelling eens. De vraagstelling werd ingeleid met een videofragment van Jessica Horn. Vrouwen leren om zichzelf te beschermen: ‘self police’. Vaak worden slachtoffers van seksueel geweld niet serieus genomen of zelfs beschuldigd. Dit bevordert het doen van aangifte niet.

Goedhart: ‘Dit is een goed moment om te vertellen hoe van Gool en ik elkaar hebben leren kennen. Ik werd aangerand in mijn eigen huis door een bekende. Ik liet het gaan, maar liep steeds op andere punten in mijn leven vast. Ik kon mezelf er niet overheen zetten. Toen ik voor BNN werkte, blokkeerde ik totaal als ik uitdagende activiteiten moest ondernemen. Als ik blokkeerde leek het net alsof ik flauw viel in mijn eigen lichaam. Er was een wezenlijke verandering hoe ik met mijn lijf omging. Door gesprekken met van Gool kwam ik erachter dat dit me dwars zat. Voor mijzelf was het achteraf de grootste shock dat het ook voor een deel mijn karakter aanstuurde. Je kunt dus daadwerkelijk een karakater ontwikkelen dat niet van jezelf is. Dit was de reden waarom ik in ieder geval een StadsTaboes wilde organiseren rondom dit thema’.

Van Gool: ‘Deze blokkade is een aanval waaraan je niet kunt ontsnappen. Je zenuwsysteem zet alles in gang om te kunnen vechten en vluchten. Zodra je lijf aangeeft dat dit echt niet kan, geeft je lichaam een freeze response. Je lichaam komt in een dissociatieve toestand, je bent letterlijk ‘van de wereld’. Eenmaal terug in de realiteit geeft het je lijf weer energie om grenzen te stellen en in beweging te komen’.

Van Elst geeft ons de statistieken: ‘90 tot 95% van sexueel geweld wordt gepleegd door bekenden. 5% hiervan wordt een interessante case voor de media en hierdoor bekend bij een breder publiek. Van het aantal aangiften van sexueel geweld is ongeveer 1/3 een mannelijk slachtoffer. 2% tot 3 % van de daders zijn vrouwen (zij eisen zowel mannelijke als vrouwelijke slachtoffers). Dit zijn vaak bekenden, die in het dagelijks leven prima functioneren, maar vaak psychopatisch of sadistisch zijn. Iedereen kan slachtoffer worden, maar niet iedereen dader’.

Reacties uit het publiek

Anonieme reactie uit het publiek: ‘ Ik vind het niet fijn om in mijn keuken te zijn, mijn buurman kijkt vaak mijn huis in. Het lijkt onschuldig, maar ik voel me hierdoor niet prettig in mijn huis. Er een melding van maken bij de politie houdt me tegen. Mijn angst is dat als de politie verhaal bij hem gaan halen, hij misschien echt mijn huis binnendringt. Hoe ik hiermee omga? Ik ben me bewust van dit proces en kijk goed om me heen. Zodra ik mijn buurman zie, doe ik het raam dicht’.

Van Elst: ‘Een zeer begrijpelijke reactie, je moet altijd voor je veiligheid zorgen. Jouw leefwereld wordt hierdoor alleen wel kleiner. Als je verhuist, heeft de volgende bewoonster er ook last van. Bij de meeste politiebureaus kun je ook een melding doen. Dit is officieel, maar geen aangifte. Stap voor stap kun je er voor zorgen dat het geregistreerd wordt, terwijl het tevens anoniem blijft’.

Sylvana Simons is het niet met de stelling eens. ‘ Verantwoordelijkheid nemen voor andere vrouwen is het laatste waar je mee bezig moet zijn. Zorg eerst goed voor jezelf. Voel je niet verplicht. Aangifte hoeft niet altijd onderdeel van het proces te zijn! Het is niet bewezen dat een dader gestopt wordt door aangifte te doen’.

Casandra: ‘ Ik ben misbruikt door mijn oom toen ik 4 jaar oud was. Vanwege mijn familie heb ik nooit aangifte gedaan. Zelf heb ik op jonge leeftijd een kind gekregen. Bij de geboorte van mijn zoon kreeg ik beschermingsdrang. Bij de bevalling heb ik aan mijn familie verteld wat er gebeurd is. Achteraf bleek ook een tante door mijn oom misbruikt te zijn. Als het eerder aan het licht was gekomen, had hij waarschijnlijk minder slachtoffers geëist’.

Van Gool: ‘Geheimhouding, een corrupt familiesysteem waarin alles mag. De sterkste regeert. De ontregeling bij het slachtoffer is groot, en niet snel verholpen. In veel gevallen heb je moeite met je eigen seksualiteit, structuur in je leven, geld en het beheersen van je woede. Woede wordt vaak geprojecteerd op anderen. Het kan zelfs zover gaan dat slachtoffers zichzelf opdelen in deelpersoonlijkheden (een persoonlijkheidsstoornis ontwikkelen)’.

Stelling 3: Als slachtoffer van seksueel geweld ben je onherstelbaar beschadigd

Drie vrouwen in het publiek zijn het met deze stelling eens. De derde vraagstelling werd ingeleid met een videofragment van Xaviera Ringeling. Het videofragment is opgenomen bij Goedhart thuis. Een heftig en ingrijpend moment voor Ringeling. Na het opnemen van het fragment heeft ze zeker 100 sigararetten gerookt. Nadat de relatie van Ringeling was verbroken, maakte ze en afspraak met haar ex-vriend om haar spullen op te halen. In het huis waar ze hadden samengewoond lag zo goed als haar hele leven, veel spullen met een sentimentele waarde die ze graag terug wilde hebben. Ringeling voelde zich perfect op haar gemak in dit huis. Er zouden vrienden langskomen om te helpen met het verhuizen van haar spullen. Omdat zij er nog niet zijn, rust Ringeling nog even uit op bed. Terwijl ze wakker wordt heeft hij ongewenst seks met haar.

Ringeling is tevens aanwezig bij deze derde editie van StadsTaboes. Ringeling: ‘Wat lastig blijft, is dat ik het nog steeds bagatelliseer. Ik ben er zelf inmiddels niet meer van onder de indruk, niet meer zoals toen het net gebeurd was. Maar als ik mezelf nu terugzie in het videofragement, vind ik dat erg moeilijk. Ik realiseer me opeens weer hoe kut het was. Je kunt niet continu in pure paniek leven. Los van erover praten, is het ook lastig om mezelf erover te zien praten’.

Van Gool: ‘Het verhaal van Ringeling is zeer herkenbaar voor veel slachtoffers. Het is een grijs gebied. Tot waar ligt jouw verantwoordelijkheid in het verhaal? Een raar verschijnsel is dat de schaamte van de dader ook een deel van het systeem van het slachtoffer wordt. Slachtoffers nemen een deel van deze schaamte op zich. Zeer belangrijk om weer op zoek te gaan naar je eigen grens: dit ben ik, en hier heeft de ander niets mee te maken. Zeker als het seksueel geweld plaatsvindt in je slaap is de verwarring voor het slachtoffer enorm’.

Goedhart: ‘ Om de ongewenste intimiteit met een goede bekende in mijn eigen huis te kunnen verwerken ben ik intensief in behandeling geweest bij van Gool. Ik heb lang onderdrukt wat er echt is gebeurd. Aan het einde van mijn behandeling kreeg ik een brief van van Gool: ‘laat maar los’. Toen ik het losliet kwam het uit mijn tenen, ik ging letterlijk over mijn nek’.

Van Gool: ‘Voor veel slachtoffers is de vraag waarom je in deze diepe punt van verdriet zou stappen. Zelfs in het verdriet zit een cadeau. Voor veel slachtoffers lastig om voor het eerst te horen, als ze dit nog niet ervaren hebben’.

Reacties vanuit het publiek

Rapper Noidy: ‘Hoe moet ik als buitenstander omgaan met een slachtoffer van seksueel geweld? Hoe kan ik ze opvangen of helpen?’. Eigenlijk is het antwoord simpel, geeft Van Elst aan. ‘Door aan te geven dat je je zorgen maakt, en vraagt hoe je kunt helpen. Het slachtoffer houdt dan de controle over haar leven en weet dat ze bij je terecht kan’.

Anoniem: ‘Daarnaast is het ook heel belangrijk om aandacht te blijven creëren voor het onderwerp seksueel geweld. Het heeft mij aangespoord om er een documentaire over te maken. Ik heb er bewust voor gekozen om geen aangifte te doen. Het maken van de documentaire is mijn verwerking en tevens hopelijk inspiratie voor mensen die hetzelfde is overkomen. ik zie dit als mijn cadeau’.

Anoniem: ‘Ik kreeg steun van allerlei kanten, maar het kwam niet binnen. Je hoort het wel, maar vanaf het moment dat je afstand neemt van de situatie begint pas het besef. Nu weet ik wie er echt voor mij waren’.

Juriste: ‘Wat ik graag mee wil geven is dat er soms ook misbruik van gemaakt wordt. Seksueel geweld is van ons allemaal. Mannen en vrouwen die het niet aan den lijve ondervonden hebben, weten niet hoe traumatisch dit kan zijn. Er wordt vaak gewezen naar de man, en helaas worden er soms ook valse aangiften gedaan. Dit kan en mag niet. In een samenleving mag er met dit soort kwetsbare onderwerpen niet gesold worden. Slachtoffers van seksueel geweld moeten de kans krijgen om te praten over het onrecht dat ze is aangedaan’.

Goedhart vult nog aan: ‘ Al een ontvanger niet in staat is om een boodschap te ontvangen, heeft het ook geen zin om de boodschap te brengen. Er zit dan meer heling in om de boodschap voor jezelf te houden. Soms zijn mensen niet klaar om de meedogenloze waarheid te horen. Ik ken veel vrouwen die hierdoor er voor kiezen om wat ze meegemaakt hebben niet te delen met hun moeder of vader. Willen dit hun moeder niet aandoen. Deze vrouwen zien het als een grote teleurstelling dat ze dit moeten vertellen aan hun ouders. Gelukkig stond mijn moeder er wel open voor en heb ik veel steun van haar gekregen’.

Ringeling: ‘Er is geen standaard oplossing. Wat het lastig maakt is dat mensen die het niet meegemaakt hebben, vaak denken dat het ze ook niet zal overkomen. Dat is echt de grootste crap! Het kan iedereen overkomen. Oh je bent een slachtoffer, oh, wil je een glaasje water? Dat onderscheid moeten we zien te laten verdwijnen’.

Huisdichter Derek Otte sluit traditiegetrouw de derde editie van StadsTaboes af.

Wat hebben we kunnen leren van de derde editie van StadsTaboes?

  1. Eén van de allermoeilijkste dingen voor slachtoffers van seksueel geweld is om jezelf te zijn en te blijven. Zet jezelf op de eerste plaats
  2. Aangifte van seksueel geweld hoeft geen onderdeel van het verwerkingsproces te zijn
  3. Heb je iemand in je nabije omgeving die te maken heeft gehad met seksueel geweld? Laat het slachtoffer weten dat je er voor haar bent, ze weet dan dat ze bij je terecht kan
  4. Seksueel geweld is helaas nog steeds echt een taboe. Help mee om het taboe rondom seksueel geweld te doorbreken

StadsTaboes is een initiatief van The Why Girl, in samenwerking met de Gemeente Amsterdam. Wil je meer weten over StadsTaboes of bij de vierde editie aanwezig zijn? Check www.thewhygirl.com en schrijf je in voor de nieuwsbrief. 

Foto: Angela Tellier

2 reacties

Zeg er maar wat van